حسن حسن زاده آملى

367

هزار و يك كلمه (فارسى)

آن عزيز چون از واقعه درآمد در شب به در زاويه شيخ سعدى رفت كه وى را بشارت دهد ، ديد كه چراغى افروخته و با خود زمزمه مىكرد ، چون گوش كشيد شنيد كه همين بيت مىخواند . ( چاپ اول سنگى رحلى ، ص 303 ) . 11 - در شرح بيت بيست و هفتم گويد : « لالاى ، مكرر صيغه مبالغه در نفى مثل خود . . . » صواب اين است كه « لا لا » مخفّف « لأ لأ » فعل ماضى رباعى مجرّد مضاعف است . 12 - در شرح بيت سى و پنجم گويد : « در صحراى دستپول و ششدر . . . » يعنى در صحراى دزفول و شوشتر فعلى . 13 - در شرح بيت چهل و هفتم گويد : خيز اسيرى و سبكبار شو . . . » اسيرى تخلّص چند تن از شعراء است . كلمهء 275 اين كلمه رساله‌اى است بدين موضوع : « سيده نساء عالمين حضرت فاطمه سلام الله عليها ليلة القدر و يوم الله است » . بسم الله الرّحمن الرّحيم من عرف فاطمة حقّ معرفتها فقد أدرك ليلة القدر ( تفسير فرات كوفى از امام صادق عليه السلام ) نظر عمده ما در اين رساله اين است كه حضرت سيده نساء عالمين فاطمه زهراء عليها السلام ليلة القدر و يوم الله است ؛ و نيز آشنايى به مقام رفيع ليلة القدر و يوم الله و پى بردن به عظمت سعهء وجودى انسان و شرح صدر اوست كه آخذ و حامل قرآنست . و در آن مبرهن مىگردد كه قرآن و عرفان و برهان از هم جدايى ندارند و انسان بالفعل همان قرآن و عرفان و برهان است . ليلة القدر و يوم الله را مراتب و مظاهر بسيار است چنان كه همهء حقايق نظام هستى بدين منوال‌اند كه نسبت دانى به عالى نسبت فرع به اصل و ظل به ذى ظل است . از دانى تعبير به آيت و صنم و عكس و ظل و رقيقت و نظاير آنها مىكنند .